De kracht van onopvallend design

De lantaarnpaal. Misschien wel één van de meest onopvallende objecten in de openbare ruimte. Dat er toch goed doordachte theorieën achter het ontwerp zitten bewijst de winst van de German Design Award met het ontwerp van de Alexia armatuur. Koos Munneke en Antony Weinbeck van Spark design & innovation geven inzage in wat er allemaal komt kijken bij het ontwikkelen van een esthetische, maar niet te opvallende armatuur.

Jullie kregen de opdracht om een slimme armatuur te ontwikkelen. Hoe verloopt zo’n proces?

“We zijn creatievelingen, maar werken gestructureerd naar één oplossing. Volgens een proces dat hoort bij de principes van industrieel ontwerpen. Zo beginnen we met een ideefase waarin de eerste lijntekeningen worden gemaakt. Daarna werken we de schetsen verder uit in visualisaties. Met schuimmodellen worden het design en het formaat beoordeeld.

Sustainder Spark Alexia 12
Antony (l) en Koos in de werkplaats van Spark bij de eerste modellen van de Alexia.

De meer functionele eigenschappen worden getest met prototypes. Daarna start de engineering van het product. Een proces met iteraties, waarbij we steeds gaan ontwerpen, bouwen, testen, valideren. Zo krijgen we steeds nieuwe input die we weer verwerken in de ontwerpen. Dat cirkeltje wordt verschillende keren doorlopen. Zo elimineren we risico’s."

Nog een gouden vondst gedaan tijdens dit creatieve proces?

“Sustainder heeft de visie dat een armatuur veel meer kan dan licht geven. Tijdens het prototypen van de Alexia zaten we direct met het complete ontwikkelteam van Sustainder aan tafel. De cassette is toen bijvoorbeeld ontstaan. Het idee was: de slimme functionaliteiten van de armatuur moeten geüpdatet kunnen worden. De software op afstand, de hardware op locatie. Hoe gaan we dat organiseren in de armatuur? Aan de buitenkant hebben we toen een systeem bedacht dat je eenvoudig kunt verwisselen. De cassette is zo’n vondst die je al brainstormend met elkaar bedenkt. Dat ontstaat doordat je functioneel en visueel een uitdaging wilt oplossen.”

Sustainder Spark Alexia 10
Door een slim cassette systeem is de armatuur eenvoudig uit te breiden met sensoren.

Waar letten jullie op bij de start van het ontwerp?

“Als je weet dat je een armatuur voor op een lantaarnpaal gaat ontwerpen, dan ga je opeens veel meer naar boven kijken als je op straat loopt. Dan pas besef je hoeveel lantaarnpalen en hoeveel verschillende armaturen er al zijn. Je ziet ook wat wel en niet goed werkt. In het inspiratieproces maken we moodboards, kijken we naar landschapsvormen en proberen we zo breed mogelijk te oriënteren. Een armatuur moet niet te opvallend zijn, want mensen moeten zich er niet aan gaan storen. Het is een hulpmiddel dat de openbare ruimte fijner en veiliger maakt. We moeten dus iets ontwerpen dat niet opvalt, maar wat er wel als design uitziet.”

Sustainder Alexia 2
Het definitieve ontwerp van de Alexia armatuur.
Sustainder Spark Alexia 05
Van schets naar technisch model in de studio van Spark.

Hoe hebben jullie dat vertaald in de armaturen?

“Er zit veel technologie in de armaturen van Sustainder, maar we moesten wel voorkomen dat we een armatuur zouden gaan ontwerpen die te futuristisch zou ogen. Dat het mensen zou gaan afschrikken. We wilden op een vriendelijke manier technologie laten zien. Volgens het principe ‘most advanced, yet acceptable’. De armaturen hebben ronde curves en vooral geen agressief lijnenspel. Mensen herkennen het als een armatuur en het doet minimaal wat mensen ervan verwachten: goed licht geven en op weg helpen in het donker. Dat die verlichting nog veel meer kan, wordt dan sneller geaccepteerd.

Tegelijk wil je ook gewoon een tof product maken dat iedereen graag in z’n stad wil terugzien. Dat ga je niet voor elkaar krijgen als ze er hetzelfde uitzien als al die andere armaturen. Maar ook niet door heel experimenteel te gaan, want dat wil niemand kopen. Het verhaal en de functionaliteiten moet voor iedereen kloppen. Het winnen van de German Design Award onderstreept dat.”

Hoe herkennen mensen een Sustainder armatuur?

“We wisten dat er nog meer armaturen zouden gaan komen in verschillende vormen. We bedachten daar een ‘design language’ voor. Een vormverwantschap. Kenmerkend zijn de krommingen, bijna geen rechte lijnen, een vriendelijke uitstraling en een slank design. Ze zijn niet te opvallend, maar als je goed kijkt zie je wel dat het de volgende generatie armaturen is.”

Sustainder Spark Alexia 17

Wat waren de breinbrekers?

“De armaturen zijn een combinatie van slimme technologie en vooruitstrevend design. Zo efficiënt mogelijk zo veel mogelijk functionaliteiten verenigen. Maar bijvoorbeeld ook het juiste lichtbeeld op straat, de warmtehuishouding in de armatuur, de waterdichtheid en de kostprijs. Dat lijken open deuren, maar dat zijn complexe zaken om rekening mee te houden. Iedere stakeholder heeft zijn eigen agenda tijdens het proces en dat proberen we bij elkaar te brengen. Dat mag niet ten koste gaan van het ontwerp. Daar zijn we heel scherp op geweest.”

Contact

Contact

Deel dit artikel